Αγχώσου. Κάνει καλό.

October 25, 2017

 

 

 

 

Αν ο τίτλος σε οδήγησε στην ανάγνωση αυτή του άρθρου κουνώντας αποδοκιμαστικά το κεφάλι σου για τις βλακείες που πρόκειται να διαβάσεις, χαίρομαι. Γιατί την αποδοκιμασία σύντομα θα αντικαταστήσει μια νέα θεώρηση του άγχους, που πάει κόντρα σε ότι σου έχουν πει.

 

                   Το άγχος είναι φυσιολογικό και μάλιστα προστατευτικό.

 

Η μεγαλύτερη πεποίθηση γύρω από το άγχος είναι ότι αποτελεί κάτι εξαιρετικά επικίνδυνο για την υγεία, μη φυσιολογικό και καταστρεπτικό. Μέχρι πρόσφατα οι ψυχολόγοι υγείας και ευρύτερα ο ιατρικός χώρος συμφωνούσε απόλυτα με βασική οδηγία προς ναυτιλλόμενους «μην αγχώνεσαι».  Οι τελευταίες έρευνες καταλήγουν σε άλλα συμπεράσματα αλλά είναι σημαντικό πρώτα να καταλάβουμε πώς και γιατί υπάρχει το άγχος.

                                              Γιατί υπάρχει το άγχος;

Το άγχος αποτελεί έναν εξελικτικό μηχανισμό ο οποίος έπαιξε και ως ένα βαθμό παίζει ακόμα και σήμερα καθοριστικό ρόλο στην επιβίωση μας. Όταν οι πρόγονοι μας βρίσκονταν αντιμέτωποι με τον κίνδυνο (π.χ. αρκούδες, λύκους κτλ) το σύστημα του στρες ενεργοποιούνταν οδηγώντας το άτομο σε κάποιες συμπεριφορικές και σωματικές αλλαγές έτσι ώστε να μπορεί είτε να παλέψει είτε να διαφύγει και άρα να επιβιώσει. Ο μηχανισμός αυτός είναι ευρύτερα γνωστός ως fight or flight mechanism. Ποιες συμπεριφορικές και σωματικές αλλαγές; Αυξάνονταν οι καρδιακοί παλμοί, η αρτηριακή πίεση, ο ρυθμός της αναπνοής,  έτσι ώστε να αιματώνονται πιο γρήγορα και αποτελεσματικά οι μύες αυξάνοντας τις πιθανότητες διαφυγής ή επιτυχίας στην πάλη. Προστασία λοιπόν στο παρελθόν, στο παρόν; Το ίδιο ισχύει και σήμερα στα ερεθίσματα που εκλαμβάνονται ως απειλητικά. Το ποια ερεθίσματα θα θεωρηθούν ως απειλητικά έχει να κάνει με την ιδιοσυγκρασία του ατόμου, τις περιστάσεις και φυσικά την υπάρχουσα εμπειρία. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι τα συμπτώματα του άγχους που βιώνουμε σήμερα (ταχυπαλμία, εφίδρωση, αίσθημα εγρήγορσης, σφίξιμο στομαχιού, κτλ) δεν αποτελούν δυσλειτουργία του σώματος ή πρόβλημα αλλά αντίθετα η λύση που προσφέρει το σώμα ώστε να ανταπεξέλθουμε καλύτερα και γρηγορότερα στην εκάστοτε απειλητική κατάσταση.

 

                              Πότε το άγχος δημιουργεί πρόβλημα;

 

 Με βάση τα παραπάνω θα ήθελα να φανταστείτε το άγχος σαν τον διακόπτη του θερμοσίφωνα (υπάρχει λόγος). Όταν λοιπόν βρεθούμε σε Χ απειλητική κατάσταση, αυτόματα ο διακόπτης γυρίζει, ενεργοποιεί το όλο σύστημα του στρες και αφού επιβιώσουμε από την Χ κατάσταση αυτός ο διακόπτης πάλι αυτόματα κλείνει. Όλα καλά ως εδώ, όλα καλά μέχρι που το ζωικό βασίλειο έπαψε να είναι η μόνη απειλή. Οι καταστάσεις που σήμερα μπορούν να θεωρηθούν απειλητικές για κάθε άτομο είναι πάρα μα πάρα πολλές και τις περισσότερες φορές δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο ότι είναι απειλητικές. Τι εννοώ; Είναι άλλο να βλέπεις μια αρκούδα μπροστά σου και άλλο να πας για συνέντευξη στην προσπάθεια σου να βρεις δουλειά. Όμως και τα δυο, είναι απειλητικά. Και κάπως έτσι  ξεκινάει να δημιουργείται το πρόβλημα. Θα κάνω μια μικρή παρένθεση εδώ αναφερόμενη στη Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία η οποία η υποστηρίζει ότι τις περισσότερες φορές δεν είναι η κατάσταση (η αρκούδα/ η συνέντευξη) αυτή καθεαυτή που δημιουργεί το πρόβλημα αλλά ο τρόπος που σκέφτεσαι για την κατάσταση. Ας το δούμε σχηματικά.

 

1.Σκέψεις που μπορεί να παραχθούν όταν αντιμετωπίζω μια αρκούδα

 

Οι σκέψεις που παράγονται λοιπόν αφορούν καθαρά το κομμάτι της επιβίωσης διατηρώντας το άγχος μέχρι να τα καταφέρουμε (διακόπτης πάνω, διακόπτης κάτω).

 

 

 

2. Σκέψεις που μπορεί να παραχθούν πηγαίνοντας σε μια συνέντευξη

 

 

 

 

Οι σκέψεις που μπορεί να παραχθούν σε μια τέτοια περίπτωση είναι άπειρες και μπορεί να «απειλούν» ταυτόχρονα διαφορετικές καταστάσεις (εργασιακές, οικονομικές, διαπροσωπικές, αυτοεικόνας κτλ). Το άγχος λοιπόν εδώ που αρχικά «παράγεται» για να μας προετοιμάσει για την συνέντευξη διατηρείται και πιθανώς αυξάνεται γιατι στο προσκήνιο έρχονται και άλλα θέματα (ανεργία, σύζυγος, οικονομική επιβίωση). Σε αντίθεση με το παράδειγμα της αρκούδας ο διακόπτης εδώ δεν κλείνει αυτόματα. Πότε λοιπόν το άγχος γίνεται πρόβλημα; Όταν είναι σταθερά στη ζωή μας ο διακόπτης ανοιχτός όταν είμαστε τον περισσότερο καιρό αγχωμένοι.

                                             

                                                 Συμπερασματικά

 

Το άγχος είναι μια φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού που μας προετοιμάζει να ανταπεξέλθουμε σε δύσκολες καταστάσεις. Σίγουρα μπορεί να γίνει δυσλειτουργικό όταν ο διακόπτης δεν κλείσει αυτόματα, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς ΕΣΥ να γυρίσεις τον διακόπτη. Μπορείς να εντοπίσεις τις σκέψεις που διατηρούν το άγχος σου στα ύψη και να τις αλλάξεις. Κι αν είναι πολύ δύσκολο να το πετύχεις μόνος σου ζήτα βοήθεια, η κατάσταση αυτή μπορεί να αλλάξει. Όσο αφορά τον τίτλο, ναι το άγχος «κάνει καλό» γιατί δεν κάνει κακό όταν δεν σκεφτόμαστε ότι είναι κάτι απειλητικό (πάλι οι σκέψεις). Κάνει καλό γιατί σε προστατεύει από τις απειλές, κάνει καλό γιατί οι ίδιες οι ορμόνες που παράγουν όλα τα συμπτώματα που μισείς προστατεύουν το καρδιαγγειακό σου, κάνει καλό γιατί όταν είναι αβάσταχτο σε ωθούν να αναζητήσεις βοήθεια και να συνδεθείς με άλλους. Αν θες να μάθεις περισσότερα δες το βιντεάκι που επισυνάπτω. Στο μεταξύ, αγχώσου, κάνει καλό ;).

 

https://www.ted.com/talks/kelly_mcgonigal_how_to_make_stress_your_friend#t-5231

 

Please reload

Recent Posts

Please reload

Archive

Please reload

Tags

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

 

©2016 by Cognitive Behavior Therapy (CBT), Clinical Neuropsychology. Proudly created with Wix.com