Bulling: από τα θρανία στην εργασία.Τι μπορώ να κάνω;

September 13, 2017


 

       Ο εκφοβισμός ή bulling αποτελεί μια συστηματική κατάχρηση εξουσίας, μια σκόπιμη επιθετική συμπεριφορά, άδικη, αδικαιολόγητη και επαναλαμβανόμενη. Ο εκφοβισμός μπορεί να είναι είτε άμεσος (σωματική ή λεκτική παρενόχληση) ή έμμεσος ( αποκλεισμός ή διάδοση φήμης π.χ. διαδικτυακός εκφοβισμός.)

      Συχνά θεωρείται πρόβλημα της παιδικής ηλικίας, όλοι μας εξάλλου γνωρίζουμε την συχνότητα, τις διαστάσεις και τις συνέπειες του σχολικού εκφοβισμού. Τι γίνεται όμως με αυτά τα παιδιά που θα μεγαλώσουν με το ρόλο του θύματος ή του θύτη; Τι έγινε με την δική μας γενιά θυτών και θυμάτων; Εγκαταλείψαμε αυτούς τους ρόλους; Δυστυχώς όχι. Ο εκφοβισμός είναι ένα διάχυτο κοινωνικό πρόβλημα και αφορά όλες τις ηλικίες. Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι οι ρόλοι του θύτη και του θύματος παραμένουν σταθεροί κατά τη διάρκεια της ενηλικίωσης και ακολουθούν το άτομο τόσο στην ανώτερη εκπαίδευση όσο και στο μεταγενέστερο εργασιακό περιβάλλον. Όπως ο σχολικός εκφοβισμός έτσι και ο εκφοβισμός ενηλίκων  εμποδίζει το άτομο να γίνει αποδεκτό μέλος ομάδας ή κοινότητας στις οποίες επιθυμεί ή πρέπει να ανήκει (εκπαιδευτικές, εργασιακές, φιλικές, πολιτιστικές κτλ.).

     Αν μη τι άλλο, ο  ρόλος του θύτη και του θύματος έχει συγκεκριμένες απαιτήσεις (να κοροϊδέψεις, να γελάσεις εις βάρος του άλλου, να χτυπήσεις, να κλάψεις, να αποφεύγεις άτομα, να μην προκαλείς κτλ.) και συγκεκριμένα μαθήματα (περί δύναμης/αδυναμίας, καλού/κακού, δίκαιου/ άδικου). Εφόσον οι ρόλοι αυτοί υιοθετηθούν, τείνουν να συνοδεύουν τα παιδιά καθ' όλη την διάρκεια των σχολικών χρόνων ώσπου το πλαίσιο να αλλάξει. Και το πλαίσιο αλλάζει. Ως ενήλικες πια καλούνται να ενσωματωθούν σε νέες ομάδες. Και ποια ευκολότερη οδός από την πεπατημένη; Ο εκφοβισμός  είναι μια μαθημένη συμπεριφορά που δεν εγκαταλείπει ο θύτης. Όσο για το θύμα, αν δεν περάσει στον ρόλο του θύτη για λόγους προστασίας, συνήθως δυσκολεύεται να ενταχθεί στις νέες ομάδες λόγω ελλιπών κοινωνικών δεξιοτήτων.

        Γιατί όμως δεν αποτελεί θέμα συζήτησης και προβληματισμού; Δυστυχώς στους χώρους των ενηλίκων, όπως το εργασιακό πλαίσιο, ο εκφοβισμός παίρνει έμμεση μορφή η οποία είναι πολύ δύσκολο να καταγραφεί και αντιμετωπιστεί.  Ο σωματικός εκφοβισμός αν και υφίσταται δεν είναι τόσο συχνός. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι  μορφές εκφοβισμού που ανθούν στα εργασιακά πλαίσια είναι η συνεχόμενη επικριτικότητα, το κουτσομπολιό, η αμφισβήτηση ή αποδοκιμασία του σεξουαλικού προσανατολισμού, η αποφυγή, τα υποτιμητικά σχόλια για την εμφάνιση, την εργασία, το ντύσιμο ή τον τρόπο ομιλίας. Πρόκειται λοιπόν ουσιαστικά, για μια ηθική και συναισθηματική παρενόχληση, ένα φαινόμενο που τα τελευταία χρόνια έχει γίνει γνωστό ως  mobbing.

      Δυστυχώς, ο εργασιακός εκφοβισμός οδηγεί σε υψηλά επίπεδα άγχους, εκνευρισμό, κατάθλιψη, χαμηλό αυτοσεβασμό και αυτοπεποίθηση. Όταν δε, η κατάσταση δεν επιλύεται, οι συνέπειες μπορεί να λάβουν μεγαλύτερες διαστάσεις. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι  το άτομο που δέχεται εργασιακό εκφοβισμό, έχει αυξημένες πιθανότητες για χρόνιο στρες, αυξημένη αρτηριακή πίεση, καρδιοαγγειακά νοσήματα και άλλες χρόνιες ασθένειες. Επιπλέον, η αυξημένη έκθεση στο στρες και η αρνητική θεώρηση του εαυτού, του κόσμου και το μέλλοντος πολλές φορές μπορεί να οδηγήσει το άτομο σε σοβαρότερες ψυχολογικές διαταραχές (διαταραχή μετατραυματικού στρες) ή σε καταστροφικές συμπεριφορές (π.χ. αλκοολισμός).

                                                      

                                                  Τι να κάνω;

Ο φόβος, η ντροπή και η άγνοια διαχείρισης τέτοιων καταστάσεων  οδηγεί πολύ εύκολα στη διατήρηση του φαύλου κύκλου. Εφόσον έχεις πάρει την  απόφαση να κάνεις κάτι γι' αυτό, έχεις κάνει το μεγαλύτερο και δυσκολότερο βήμα για να σπάσεις αυτόν τον φαύλο κύκλο. Πέρα των νομικών διεξόδων που μπορεί να σου υποδείξει ένας δικηγόρος μπορείς να αντιμετωπίσεις την εκάστοτε επιθετική συμπεριφορά απαντώντας διεκδικητικά. Τι σημαίνει συμπεριφέρομαι διεκδικητικά;

 

Διεκδικητική συμπεριφορά επιδεικνύει το άτομο που εκφράζει τη γνώμη του, τα συναισθήματα του, τα δικαιώματα του  χωρίς να καταπατά αλλά αντίθετα σεβόμενος τα δικαιώματα, συναισθήματα και τη γνώμη του άλλου. Το ακριβώς  αντίθετο δηλαδή από την συμπεριφορά εκφοβισμού,  που αποτελεί επιθετική συμπεριφορά καθώς δεν λογαριάζει τα συναισθήματα, τις συνέπειες ή τα δικαιώματα του άλλου.

Το άτομο που βιώνει επεισόδια εκφοβισμού τις περισσότερες φορές επιδεικνύει μη διεκδικητική συμπεριφορά στην προσπάθεια του να προστατέψει τον εαυτό του από τα χειρότερα. Δυστυχώς, αυτή η μη διεκδικητική συμπεριφορά ουσιαστικά ενθαρρύνει την επιθετική συμπεριφορά των άλλων καθώς περνάει το μήνυμα "μπορείς να κάνεις ότι θέλεις, συνέχισε αυτό που κάνεις, δεν πρόκειται να αντιδράσω". Συνεπώς, υιοθετώντας μια διεκδικητική συμπεριφορά, μειώνουμε τις πιθανότητες να επαναληφθεί κάποιο επεισόδιο εκφοβισμού.

 

Σημαντικά συστατικά μιας διεκδικητικής συμπεριφοράς αποτελούν: α) η βλεμματική επαφή, δηλαδή  να κοιτάς τον άλλο στα μάτια όταν απευθύνεσαι σε αυτόν β) η στάση του σώματος (να είναι ευθυτενής)  γ) ο ρυθμός ομιλίας να είναι σταθερός και η φωνή καθαρή.

Όμως δεν αρκούν.

Η διαδικασία εκμάθησης και έκφρασης διεκδικητικής συμπεριφοράς θα μπορούσε να παρομοιαστεί με… το γυμναστήριο:

 

Παράδειγμα: Ο κύριος Κώστας είναι 42 ετών, καπνιστής και υπέρβαρος κατά 30 κιλά. Μετά από τις τελευταίες εξετάσεις αποφάσισε να λάβει δραστικά μέτρα και να αλλάξει τη ζωή του. Έτσι αποφάσισε να γραφτεί στο γυμναστήριο, να πηγαίνει καθημερινά 2 ώρες και μέσα στους επόμενους 2 μήνες να χάσει 10 κιλά.

 

Οι πιθανότητες αποτυχίας του κ. Κώστα είναι πολύ περισσότερες από εκείνες της επιτυχίας. Είναι πολύ σημαντικό ο κ. Κώστας να βάλει ρεαλιστικούς και μικρούς στόχους, να επιλέξει προγράμματα που δεν θα καταπονήσουν το σώμα του και να έχει καθοδήγηση ως προς τις ασκήσεις αλλά και τις διατροφικές του συνήθειες.

 Με τον ίδιο τρόπο, όσο αφορά τη διεκδικητική συμπεριφορά είναι σημαντικό :

α) να τεθούν μικροί στόχοι οι οποίοι θα είναι ρεαλιστικοί,   αυξάνοντας σταδιακά το επίπεδο δυσκολίας έτσι ώστε να μην αποθαρρυνθείς.

β) να αποδεχθείς ότι δεν πρόκειται να αλλάξεις μέσα σε ένα μήνα.

γ) να κατανοήσεις ότι κάποιες φορές δεν θα επιτύχεις παρά την προσπάθεια σου.

δ) θα χρειαστείς να εξασκείσαι σε διεκδικητική συμπεριφορά καθημερινά ώστε να γίνει βίωμα και να αυτοματοποιηθεί.

ε) ότι η βοήθεια ειδικού ψυχικής υγείας δεν είναι απαγορευτική, αλλά αντιθέτως ουσιαστική και απαραίτητη στην υιοθέτηση της διεκδικητικής συμπεριφοράς, όσο απαραίτητη θα ήταν η παρουσία του γυμναστή για τον κ. Κώστα.

Please reload

Recent Posts

Please reload

Archive

Please reload

Tags

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

 

©2016 by Cognitive Behavior Therapy (CBT), Clinical Neuropsychology. Proudly created with Wix.com